EVERYTHING UNDER

Everything Under, Mark Požlep, 2025
Film Essay, 20’51”, 2025

ENG

Everything Under is a boat, a journey, a film, a poem and a performance by Slovenian artist Mark Požlep. The film is a poetic stream of consciousness, a layered meditation that starts from Požlep’s exploration of the waterways of Ghent on his own hand-built aluminium boat.
Požlep has been living on a houseboat along the Ghent docks for a decade. He has seen the neighbourhood evolve from a rough area on the old docks where neighbours shared evenings around the campfire to a new neighbourhood with luxurious apartment blocks, schools, a coffee bar and a summer festival. The Roma have disappeared. Gentrification does not stop at the waterline. The mooring fees for houseboats at the new docks are on par with the high housing prices in the newly developed neighbourhood.
His exploration began out of nostalgia and curiosity. Požlep was born in socialist Yugoslavia, where the river regularly overflowed its banks, fearlessly claiming its place, and meant shared fun during hot summers. He wondered whether that kind of untamed life could still be found in or around the waterways of Ghent today.
The short answer? No. But read on.
Water and people have a long-standing relationship. Where there was water, people liked to settle. Water was there for us, in a relationship that implies a certain reciprocity. Those who settled soon forgot that rivers have a life that their own lives depend on.
The First Water is the Body is the title of a poem from Natalie Diaz’s acclaimed collection Postcolonial Love Poem. The line is deliberately written in such a way that you don’t know which body the poet is referring to. The river in question is the Colorado River. ‘Aha Makav is the name of her people, the Mojave, who live in the region around the Colorado River. Translated into English, ‘Aha Makav means “the river runs through the middle of our body, the same way it runs through the middle of our land”. The Colorado River is the most endangered river in the United States. A body of water is a body politic that connects many bodies.
Ghent, founded at the confluence of the Leie and Scheldt rivers, long enjoyed the opportunities offered by the two rivers. From the thirteenth century onward, however, the city began to interfere in the waterways. The flourishing textile industry needed to secure a direct connection to the sea. The Lieve Canal was opened in 1269. In the sixteenth century, the Sasse Canal was dug. This was followed by the Bruges Canal (17th century), the Coupure (18th century), the Ghent-Terneuzen Canal (19th century) and the Ring Canal (second half of the 20th century). Canals, dams, dykes and locks had to channel the water in a way that met human needs. In our culture and our imagination waterways are mainly assigned the role of economic infrastructure. In most cities, more water flows than can be seen. Rivers are dammed to facilitate human traffic.
In Is a River Alive?, British author Robert Macfarlane describes how industrialised countries have made life of who surrounds us so quiet that the prevailing sentiment of our time is one of loneliness and isolation.
In search of places where he could experience the river in full vitality, Požlep felt the most awe at the locks in Merelbeke, where the Scheldt flows into the Ring Canal and pounds against the locks with full vigour—or is it protest?
“How to translate”, Natalie Diaz wonders, “not in words but in belief, that a river has a body, alive just like you and me, and that without it, life is not possible?” Can we remove the conceptual dams around our imagination, revive the world around us?
Revive in the sense of “to restore to life”, but also: “to renew the idea, using healing powers such as, attention, and love?”
Everything flows, as we have known since Heraclitus: time and rivers are never the same. Our imagination and the practices based on it influence our environment.
Here is a proposal, which is more of an old idea than a new one, based on existing practices and other cultures, but why reinvent the wheel? In Dutch, turn rivieren into a verb, meaning recognising and honouring the life of the river, understanding the intertwined life of the river and its surroundings. In English it becomes, riverance, a noun meaning reverence and respect for the life of the river.
It could benefit both our sense of loneliness and life in the river. Because are they really two separate issues?

Exhibition text _ Nele Buyst

NL

Everything Under is een boot, een reis, een film, een gedicht en een performance van de Sloveense kunstenaar Mark Požlep. De film is een poëtische gedachtenstroom, een gelaagde meditatie die vertrekt vanuit Požleps verkenning van de Gentse waterlopen op zijn eigenhandig, in aluminium, gebouwde boot.

Požlep woont al een decennium in een woonboot langs de Gentse dokken. Hij zag de wijk evolueren van een ruwe buurt aan de oude dokken waar buren avonden rond het kampvuur deelden tot een nieuwe wijk met luxueuze woonblokken, scholen, koffiebar en een zomerfestival. De Roma verdwenen. Gentrificatie houdt niet op aan de waterlijn. De ligplaatsen voor woonboten aan de nieuwe dokken doen niet onder voor de stevige huizenprijzen in de nieuw ontwikkelde wijk.

Zijn verkenning startte vanuit nostalgie en nieuwsgierigheid. Požlep werd geboren in het socialistische Joegoslavië, waar de rivier geregeld buiten de oevers trad, onbevreesd haar plaats opeiste, en tijdens warme zomers gedeeld plezier betekende. Hij vroeg zich af of dat soort ongetemde leven vandaag nog in of rondom de waterlopen van Gent te vinden is.

Het korte antwoord? Neen. Maar lees verder.

Water en mensen, het is een relatie die al lang meegaat. Waar water was, kwamen mensen zich graag vestigen. Water was er voor ons. ‘Voor’ is hier zowel chronologisch als dienstbaar bedoeld. Het werd al snel tot ‘van’ gemaakt. Wie zich vestigde, vergat al snel dat rivieren een leven hebben waar het eigen leven van afhankelijk is.

The First Water is the Body, is de titel van een gedicht uit Natalie Diaz’ gelauwerde bundel Postcolonial Love Poem (2020). De regel is met opzet zo geschreven dat je niet weet over welk lichaam de dichter het heeft. De rivier waarvan sprake is de Colorado River. ‘Aha Makav is de naam van haar volk, de Mojave, die in de streek rond de Colorado rivier wonen. Het betekent letterlijk: ‘de rivier stroomt door het midden van ons lichaam, net zoals ze door het midden van ons land stroomt’. De Colorado rivier is de meest bedreigde rivier van de Verenigde Staten. Een waterlichaam is een body politic dat vele lichamen verbindt.

Gent, ontstaan aan de samenvloeiing van Leie en Schelde, genoot lang van de mogelijkheden die de twee rivieren haar bood. Vanaf de dertiende eeuw echter ging de stad in het leven van de waterlopen ingrijpen. De groeiende textielindustrie had er nood aan zich van een rechtstreekse verbinding met de zee te verzekeren. Het Lievekanaal werd in 1269 in gebruik genomen. In de zestiende eeuw werd de Sasse Vaart gegraven. Daarna kwamen nog de Brugse Vaart (17e eeuw), de Coupure (18e eeuw), het Kanaal Gent – Terneuzen (19e eeuw), de Ringvaart (tweede helft 20e eeuw). Kanalen, dammen, dijken, sluizen moesten het water zo geleiden dat ze aan de menselijke noden voldoet. Waterlopen krijgen in onze cultuur en in onze verbeelding vooral de rol van economische infrastructuur toebedeeld.

In de meeste steden stroomt meer water dan te zien is. Rivieren worden gedempt om het menselijke verkeer te vergemakkelijken. In Is a River Alive? beschrijft de Britse auteur Robert Macfarlane dat de geïndustrialiseerde landen het leven rondom zo overstemd hebben dat het belangrijkste sentiment voor deze tijd er een van eenzaamheid en isolement is.

Op zoek naar plaatsen waar hij de rivier in volle vitaliteit ervoer, voelde Požlep het meest ontzag bij de sluizen in Merelbeke, daar waar de Schelde in de Ringvaart overgaat, en met volle levenskracht – of is het protest? - tegen de sluizen beukt.

‘Hoe te vertalen’, vraagt Natalie Diaz zich af, ‘niet in woorden maar in geloof, dat een rivier een lichaam heeft, levend net als jou en ik, en dat er zonder geen leven mogelijk is?’ Kunnen we de conceptuele dammen weghalen van rond onze verbeelding, de wereld rondom reanimeren?
Reanimeren als in leven geven, maar ook, spelen met de gedachte, het inzetten van een helende kracht als, aandacht, dus liefde?

Alles stroomt, weten we sinds Heraclitus: tijd en rivieren zijn nooit hetzelfde. Onze verbeelding en de praktijken die daarop steunen beïnvloeden onze omgeving.

Hier is een voorstel. Het is eerder een oude dan nieuwe gedachte, ontleend aan bestaande prakijken en culturen, maar waarom het (warm) water uitvinden? Maak van rivieren ook een werkwoord, met als betekenis: het erkennen en eren van het leven van de rivier; het begrijpen van het verweven leven van het leven in en rond de rivier. In het Engels wordt het een zelfstandig naamwoord: riverance dat betekent: eerbied en respect voor het leven van de rivier.

Het zou zowel ons gevoel van eenzaamheid als het leven van de rivier ten goede kunnen komen. Want zijn dat eigenlijk twee afzonderlijke issues?

Tentoonstellingstekst _ Nele Buyst

Everything under / Alles onder, 2025
Project by / Een project van Mark Požlep
Camera / Camera: Kobe Wens, Mark Požlep
Editing / Montage : Kobe Wens
Sound /Geluid : Iris Van Geen, Kobe Wens
Music / Muziek : Iris Van Geen
Dramaturgy / Dramaturgie : Nele Buyst
Production / Productie : Griet Dobbelare & Abel Provoost
Boat building / Bootbouw: Werner Musenbrock – The Workshop

Produced by Kunsthal Gent, Kunstencentrum VIERNULVIER, de Koer
Project was subsidised by Vlaamse Gemeenschap /
Geproduceerd door Kunsthal Gent, Kunstencentrum VIERNULVIER en De Koer.
Met de steun van de Vlaamse Gemeenschap.